تابع گیرنده ابزار مناسبی برای مطالعه ساختار پوسته و گوشته بالایی در هر منطقه است. در این مطالعه به کمک تحلیل تابع گیرنده P، با استفاده از زمان رسید تبدیل Ps در ناپیوستگی موهو و بازتاب های چندگانه آن ستبرای پوسته و نسبت Vp/Vs محاسبه شد. بهترین مقدار برای ستبرای پوسته و نسبت Vp/Vs زمانی به دست می آید که فاز تبدیلیPs  و بازتاب های چند گانه پوسته (PpPs ,PpSs+ PsPs) به صورت همدوس بر انبارش شوند (Zhu and Kanamori). برای این منظور داده های بیش از 120 زمین لرزه دورلرز ثبت شده توسط 8 ایستگاه ثابت کوتاه دوره شبکه دورلرز تبریز در شمال باختر ایران از سال 2000 تا 2008 میلادی با بزرگایmb³5.5  و در فاصله رو مرکزی30°<D<95°  پردازش شد. ستبرای پوسته زیر ایستگاه ها یکسان نبود و تغییر در ژرفای موهو در بازه 1±38.5 کیلومتر زیر خاوری ترین ایستگاه شبکه،SHB  تا 1±53.5 کیلومتر زیر باختری ترین ایستگاه شبکه،SRB  مشاهده شد. ستبرای پوسته در شمال باختر ایران از باختر به خاور افزایش یافته و با محاسبه مقطع دو بعدی ژرفا-مسافت به روش مهاجرت نتایج به دست آمده تایید شد. مقدار نسبت Vp/Vs در منطقه متغیر بوده و از مقدار 0.03±1.73 در زیر ایستگاه آذرشهر تا 0.03±1.82 در زیر ایستگاه تبریز تغییر می کند.

ساختار عمیق داخلی پوسته زمین با استفاده از روش های مناسب لرزه ای و الکترومغناطیسی مورد بررسی قرار می گیرد. ازمیان روش های الکترومغناطیسی روش مگنتوتلوریک که از منبع طبیعی (نوسانات میدان مغناطیسی زمین) استفاده می کند مناسب ترین روش برای کاوش پوسته پایینی زمین است. عمق کاوش در این روش بسته به بسامد نوسان های مورد استفاده تغییر می کند و هر چه بسامد کمتر باشد، ساختارهای عمیق تر بررسی می شوند. در این مقاله داده های مگنتوتلوریک بلند دوره (بسامد کوتاه) که در منطقه حاشیه قاره ای شیلی در امتداد دو نیم رخ شرقی- غربی و در عرض های جغرافیایی 39.3 و 38.9 درجه جنوبی برداشت شده اند، مورد بررسی قرار گرفته است. قطعه های زمین شناسی مهم که این دو نیم رخ از آنها می گذرند عبارت اند از: رشته کوه های موازی ساحلی(Coastal Cordillera) ،  دره طولی (Longitudinal Valley) و کمان آتشفشانی که دقیقا زیر آتشفشان های فعال ویلاریکا (Villarrica) و لایما (Llaima) واقع شده است. مجموعا 32 ایستگاه در امتداد این نیم رخ ها با فاصله تقریبی 10 کیلومتر از هم واقع شده اند و داده های مگنتوتلوریک را در محدوده دوره ای  10-20, …ثانیه ثبت کرده اند. مهم ترین مشکلی که در استفاده از این داده های MT دوره بلند وجود دارد، اثر واپیچش گالوانیکی ناشی از ناهمگنی های سه بعدی کوچک محلی است که در قسمت های سطحی تر قرارگرفته و باعث می شوند که پاسخ های ناشی از ساختار عمیق دوبعدی منطقه ای پنهان شود. میزان انحراف داده های مگنتوتلوریک از مدل دوبعدی منطقه ای با پارامتر پیچش (skew) اندازه گیری می شود. این مرحله که از آن تحت عنوان "تحلیل ابعادی" داده ها (dimensionality analysis) یاد می شود به روش بار (بار، 1988) صورت گرفته است. مقدار آستانه پارامتر پیچش در این روش برای تمایز بین ساختارهای هدایت ویژه دوبُعدی و سه بعدی 0.3 است. شکل3  نمایش پربندی مقادیر پیچش محاسبه شده برای این دو نیم رخ است. این شکل نشان می دهد که مقادیر پیچش این داده ها به طورکلی بین  0.3و  0.1توزیع شده اند. بنابراین رویکرد دوبعدی در مورد این مجموعه داده ها موجه است. به منظور تفسیر داده های مگنتوتلوریک با استفاده از مدل های دوبعدی ضروری است که یک جهت استرایک ثابت برای کل نیم رخ تعیین شود. تفسیر دوبعدی داده ها فقط پس از چرخش آنها در جهت این استرایک امکان پذیر خواهد بود. در مورد این مجموعه از داده ها استرایک ساختار هدایت ویژه منطقه ای با استفاده از روش "تانسور فاز" برای هردو نیم رخ در جهت شمالی- جنوبی محاسبه شده است (شکل4). مدل سازی معکوس با استفاده از الگوریتم "گرادیان های مزدوج غیرخطی" و با استفاده از کد رودی و مکی (Rodi and Mackie, 2001) صورت گرفته است. فضای مدل با 92 سطر و 148 ستون مجزا شده و مدل اولیه از یک نیم فضای همگن با مقاومت ویژه 100 اهم متر و اقیانوس با مقاومت ویژه  0.33اهم متر که محدوده آن با توجه به داده های عمق سنجی مشخص و تثبیت شده، تشکیل شده است. نتایج حاصل از مدل سازی معکوس داده های مربوط به این دو نیم رخ (شکل های 5 و6 ) بسیار شبیه به هم هستند و ساختارهای رسانای متمایزی را در پوسته میانی و پایینی نشان می دهند. این توده های رسانا به منزله سیالات موجود در نواحی گسلی منطقه و یا نواحی با گداختگی جزیی (واقع در کمان آتشفشانی) تفسیر می شوند.

در این مقاله ساختار سرعتی پوسته شمال شرق ایران به دلیل داشتن پتانسیل لرزه خیزی بالا با استفاده از روش برگردان همزمان توابع گیرنده و پاشندگی سرعت گروه و فاز امواج رایلی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. برای تعیین توابع گیرنده از روش تکرار واهمامیخت در حوزه زمان و سه سال داده دورلرز (ژانویه 2012 تا دسامبر 2014) با بزرگای 5/5 در چهار ایستگاه لرزه نگاری باند پهن متعلق به مرکز ملی شبکه لرزه نگاری باند پهن ایران (INSN) و مرکز لرزه نگاری کشوری (IRSC)، استفاده شد. با توجه به وابستگی توابع گیرنده و پاشندگی امواج سطحی به پارامترهای متفاوت و وجود خطا در الگوی ساختاری حاصل از برگردان مستقل هر کدام از این داده ها، تلاش شد با برگردان همزمان این داده ها خطای مدل سرعتی حاصل به حداقل برسد. منحنی های پاشندگی سرعت گروه و فاز موج رایلی از مطالعه ی بر روی ساختار پوسته و گوشته ی بالایی فلات ایران در بازه ی دوره ی تناوبی 10 تا 100 ثانیه تأمین شده است. با توجه به وابستگی توابع گیرنده و پاشندگی امواج سطحی به پارامترهای متفاوت و وجود خطا در الگوی ساختاری حاصل از برگردان مستقل هر کدام از این داده ها، تلاش شد با برگردان همزمان این داده ها خطای مدل سرعتی حاصل به حداقل برسد. نتایج نشان می دهد که میانگین ستبرای پوسته در ایستگاه شاهرود (SHRO) 44 کیلومتر، در ایستگاه سبزوار (SBZV) 40 کیلومتر، در ایستگاه جرخشک (JRKH) 40 کیلومتر و در شمال منطقه مورد مطالعه، در زیر ایستگاه مراوه تپه (MRVT) 38 کیلومتر است. به طور کلی شمال شرق ایران از پوسته نازکی با ضخامت میانگین 40 کیلومتر برخوردار است. مقدار خطا در تعیین عمق موهو با توجه به مدل سازی مستقیم داده ها 2± کیلومتر است.

در این مطالعه ساختار سرعتی پوسته در زیر دو ایستگاه باند پهن شبکه لرزه نگاری ملی ایران (INSN)، آشتیان-اراک (ASAO) و نائین (NASN)، واقع در حاشیه شمال غربی ایران مرکزی نزدیک شهرهای آشتیان و نائین با روش برگردان هم زمان توابع گیرنده موج P و منحنی های پاشندگی سرعت فاز و گروه موج رایلی مورد بررسی قرار گرفت. جهت تعیین توابع گیرنده از روش تکرار واهمامیخت در حوزه زمان و دور لرزهایی با طول مسیر دایره بزرگ چشمه-گیرنده بزرگ تر از ° 30 و کوچک تر از ° 90 و بزرگای بیش از 5 استفاده گردید؛ که در فاصله سال های 2009 تا 2013 در این ایستگاه ها به ثبت رسیده اند. منحنی های پاشندگی سرعت گروه و فاز موج رایلی از مطالعه ی بر روی ساختار پوسته و گوشته ی بالایی فلات ایران در بازه ی دوره ی تناوبی 10 تا 100 ثانیه تأمین شده است. توابع گیرنده، پاسخ ساختار محلی زمین به رسید تقریباً قائم امواج P در زیر یک لرزه سنج سه مؤلفه ای بوده؛ که به تباین های سرعت موج برشی حساس هستند. ناهماهنگی عمق-سرعت در اطلاعات توابع گیرنده باعث غیر یکتایی مسئله ی برگردان می شود؛ اما با دخالت دادن اطلاعات حاصل از سرعت مطلق برآوردهای پاشندگی و برگردان هم زمان این دو مجموعه ی داده ای، می توان بر این محدودیت غلبه کرد و به اطلاعات دقیق تری در مورد ساختار پوسته ای رسید. نتایج این مطالعه نشان می دهند که عمق ناپیوستگی موهو در زیر ایستگاه آشتیان-اراک (ASAO) 2± 50 کیلومتر و در زیر ایستگاه نائین (NASN) 2± 56 کیلومتر است و این عمق در حاشیه شمال غرب ایران مرکزی موهو به طور متوسط 2± 53 کیلومتر است.

ساختار سرعتی پوسته و عمق ناپیوستگی موهو در زیر 7 ایستگاه لرزه نگاری باند پهن آفریز (AFRZ)، کوهدشت (TKDS)، پرواده (TPRV)، نستنج (TNSJ)، انارک (ANAR) و کارشاهی (KRSH) مربوط به مرکز لرزه نگاری کشوری (IRSC) و یزد (YZKH) مربوط به مرکز ملی شبکه لرزه نگاری باندپهن ایران (INSN) واقع در مرکز ایران با استفاده از روش برگردان همزمان توابع انتقال گیرنده موج P و منحنی های پاشندگی سرعت گروه امواج رایلی مورد مطالعه قرار گرفت. شکل موج های دورلرز (فاصله رومرکزی 25 تا 90 درجه) در بازه زمانی سه سال (2012 تا 2014) برای به دست آوردن توابع از روش تکرار واهمامیخت در حوزه زمان استفاده و منحنی های پاشندگی سرعت گروه موج رایلی از مطالعه بر روی ساختار پوسته و گوشته بالایی فلات ایران در بازه دوره تناوبی 10 تا 100 ثانیه تأمین شده است. توابع گیرنده، پاسخ ساختار محلی زمین را به رسید تقریباً قائم امواجP در زیر یک لرزه سنج سه مؤلفه ای نشان می دهند و به تباین های سرعت موج برشی حساس هستند. ناهماهنگی عمق-سرعت در اطلاعات توابع گیرنده باعث غیریکتایی مسئله برگردان می شود، که با دخالت دادن اطلاعات حاصل از سرعت مطلق برآوردهای پاشندگی و برگردان هم زمان این دو مجموعه داده ای، می توان بر این محدودیت غلبه کرد. با این کار، اطلاعات دقیق تر در مورد ساختار پوسته ای فراهم می شود. جهت اعتبارسنجی مدل حاصل از برگردان و همچنین تعیین خطا از مدل سازی مستقیم استفاده شد. نتایج مطالعه حاصل نشان می دهد که مرز موهو در در زیر ایستگاه های آفریز، کوهدشت و پرواده در عمق 40 کیلومتر، در زیر ایستگاه نستنج در عمق 42 کیلومتر، در زیر ایستگاه انارک در عمق 38 کیلومتر و در زیر ایستگاه های یزد و کارشاهی در عمق 44 کیلومتر قرار دارد. میانگین عمق موهو در مرکز ایران 42 کیلومتر است. روش برگردان همزمان می تواند با 2± کیلومتر خطا همراه باشد.

برای به دست آوردن توزیع سرعت گروه امواج لاو در شمال غرب ایران و نواحی اطراف آن در دوره های تناوب 7، 10، 20 و 25 ثانیه، از شکل موج 241 زلزله محلی و منطقه ای در توموگرافی سرعت گروه منحنی پاشش امواج لاو استفاده شد. نتایج این بررسی نشان می دهد ساختار پوسته در حوضه خزرجنوبی و ناحیه فروافتاده کورا تقریباً یکسان است اما با پوسته شمال غرب ایران تفاوت چشمگیری دارد. ناهنجاری های کم سرعت در دوره های تناوب کمتر از 10 ثانیه، در رسوبات ضخیم و کم سرعت حوضه خزرجنوبی مشاهده شد. در دوره های تناوب کمتر از 25 ثانیه، برای Aمجموعه به هم پیوسته شرق آناتولی@ که فعالیت های آتشفشانی بسیار بیشتری نسبت به سایر مناطق دارد، سرعت کمتری نسبت به دیگر مناطق مطالعه شده به دست آمد. نتایج نشان می دهد که ساختار پوسته در سه ناحیه تکتونیکی اصلی رشته کوه­ های زاگرس با یکدیگر متفاوت است. در دوره های تناوب کمتر از 25 ثانیه، پوسته بالایی خرد شده و فعال Aزاگرس رورانده و چین خورده@-که همراه با گسل های معکوس و رورانده فعال و کم عمق و نرخ لرزه­ خیزی زیاد در این ناحیه است-به صورت یک بی هنجاری کم­ سرعت مشاهده می­ شود که مرزی واضح با بی هنجاری پُرسرعت در ناحیه Aسنندج-سیرجان@ دارد. نتایج این تحقیق نشان می دهد ساختار پوسته در شمال غرب ایران تقریباً یکنواخت و با کمترین تغییرات است و با ساختار پوسته در نواحی حوضه خزرجنوبی، شرق ترکیه و کوه های زاگرس کاملاً متفاوت است

ساختار سرعتی پوسته، نقش مهمی در تعیین محل دقیق زمین لرزه ها دارد. در این مطالعه تلاش شد مدل سرعتی پوسته در منطقه قیر- کارزین در زون زاگرس مرکزی، به کمک زمین لرزه های محلی ثبت شده در یک شبکه لرزه نگاری موقت، مورد تحقیق قرار گیرد. بررسی هندسه ناپیوستگی موهو از دیگر اهداف این تحقیق است. لذا ابتدا براساس قرائت زمان های رسید امواج Pg شکست مرزی از سطح مشترک لایه های مختلف، تلاش شد سرعت این امواج در لایه های مختلف پوسته و گوشته بالایی در منطقه قیر- کارزین تعیین گردد. نتیجه تحلیل نشان می دهد که سرعت امواج P در لایه های دوم و سوم به ترتیب 5.9 و 6.45 کیلومتر بر ثانیه است. سپس با رسم منحنی زمان- مسافت نسبی برای امواج Pn حاصل از سه زمین لرزه ای که در فاصله کانونی مناسب از شبکه لرزه نگاری واقع می شوند، سرعت میانگین ظاهری 8.0 کیلومتر بر ثانیه برای این امواج و به عبارتی برای گوشته بالایی به دست آمد. کاربرد روش نسبی در رسم و تحلیل منحنی های زمان- مسافت با استفاده از زمان های رسید امواج Pn برای یکی از زمین لرزه های دور نشان می دهد که ضخامت پوسته در جهت جنوب باختر- شمال خاور افزایش می یابد.

روش توموگرافی نوفه محیطی در سال های اخیر به منظور مطالعه ساختارهای سرعتی در عمق های مختلف و در مناطقی با لرزه خیزی پایین به طور گسترده استفاده شده است. در مطالعه حاضر، نوفه لرزه ای ثبت شده در آرایه بلند دوره ایران (ILPA) واقع در ناحیه جنوب غرب استان تهران با به کارگیری روش توموگرافی نوفه لرزه ای مورد مطالعه قرار گرفته است. با استفاده از تکنیک همبستگی متقابل، توابع گرینتجربی در دوره تناوب بین 3 تا 10 ثانیه با فواصل بین ایستگاهی حداقل 24 کیلومتر محاسبه و سپس منحنی های پاشندگی سرعت گروه این توابع برای انجام فرآیند توموگرافی لرزه ای محاسبه شده اند. به دلیل استفاده از حس گرهای درون چاهی در عمق 100 متری در شبکه ایلپا (ILPA) و همچنین استفاده از روش انتخاب نوفه گوسی، توابع گرین به دست آمده بین همه جفت ایستگاه های ممکن دارای نسبت سیگنال به نوفه قابل قبول بودند. در ادامه با استفاده از نقشه های سرعت گروه برای هر دوره معین، منحنی پاشندگی محلی در هر سلول جغرافیایی تعیین و با انجام فرآیند وارون سازی غیر خطی، مدل عمقی سرعت موج برشی محاسبه و ارائه شد. این روش امکان برآورد مدل شبه سه بعدی موج برشی تا عمق 15 کیلومتر را برای پوسته فوقانی ناحیه جنوب غرب استان تهران فراهم نموده است. با بررسی پروفیل های سرعت موج برشی در راستای شمال شرق-جنوب غرب، یک تغییر روند سرعت در راستای پروفیل ها دیده می شود که می تواند نشانگر وجود یکی از شاخه های گسل ایپک و یا وجود تاقدیسی با سطح محور در این راستا و شیب به سمت شمال شرق در پوسته بالایی منطقه مورد مطالعه باشد.

تقریبا یک سوم کوتاه شدگی ایران در اثر همگرایی صفحات اوراسیا و عربی در کمربند چین خورده و رانده شده زاگرس رخ می دهد که یکی از فعال ترین مناطق برخورد قاره ای جهان از دید لرزه خیزی است. نصب شبکه لرزه نگاری موقت با 32 لرزه نگار سه مولفه ای در منطقه شمال بندرعباس در استان هرمزگان به مدت حدود سه ماه و نیم، داده های مناسبی را برای مطالعه ساختار بالایی پوسته در خاوری ترین بخش زاگرس به روش توموگرافی محلی فراهم آورد. مدل سرعتی سه بعدی به دست آمده بر پایه وارون سازی زمان سیر فاز P، بیانگر روراندگی بخش های شمالی به سوی جنوب باختر است که می تواند نشان دهنده راندگی پوسته صفحه عربی به زیر ایران مرکزی باشد. همچنین در بخش خاوری منطقه مورد مطالعه، ناحیه کم سرعتی دیده می شود که می تواند با پهنه گسلی زندان- میناب- پالامی در ارتباط باشد.